Chạm vào vùng im lặng - Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng

Nhân sinh quan của người làm nghề y Tôi viết cuốn sách này không phải từ vị trí của một người đứng ngoài quan sát, mà từ bên trong đời sống nghề nghiệp của một bác sĩ đã đi qua đủ lâu để hiểu rằng y học không chỉ là một khoa học chữa bệnh, mà là một cách sống cùng con người. Những trang viết này không được sinh ra từ tham vọng đưa ra một học thuyết mới, mà từ nhu cầu rất người: nhu cầu hiểu rõ hơn điều gì đang xảy ra giữa người chữa bệnh và người được chữa bệnh và điều gì đang diễn ra trong chính nội tâm của người làm nghề. Ở một giai đoạn nào đó của hành trình y khoa, mỗi bác sĩ đều phải đối diện với một sự thật không dễ chấp nhận: khoa học ngày càng mạnh, nhưng con người không vì thế mà bớt mong manh. Ngược lại, càng có nhiều phương tiện can thiệp, ta càng đứng gần hơn với những ranh giới đạo đức, những lựa chọn khó khăn, và những câu hỏi không có đáp án trọn vẹn. Chính tại những điểm đó, nhân sinh quan của người làm nghề y được bộc lộ rõ nhất. Tôi tin rằng, điều cốt lõi của y học không nằm ở khả năng chiến thắng bệnh tật bằng mọi giá, mà ở khả năng đồng hành với con người trong toàn bộ chiều dài trải nghiệm bệnh tật. Có những lúc chữa khỏi, có những lúc chỉ làm chậm lại tiến trình suy sụp, và cũng có những lúc điều tốt nhất ta có thể làm là bảo vệ phẩm giá của người bệnh khi sự sống đang dần rời xa. Nhân sinh quan của tôi, vì thế, không đặt y học vào vị trí toàn năng, mà đặt nó trong mối quan hệ khiêm nhường với đời sống con người. Làm bác sĩ, theo tôi, không phải là trở thành người luôn đúng, mà là trở thành người có khả năng chịu đựng bất định. Chúng ta được đào tạo để tìm câu trả lời, nhưng lại hành nghề trong một thế giới đầy câu hỏi mở. Nếu không có một nền tảng nhân văn vững chắc, người làm nghề rất dễ bị kéo về phía phòng thủ: đóng lại cảm xúc, giản lược con người thành ca bệnh, và coi sự vô cảm như một kỹ năng sinh tồn. Tôi đã chứng kiến và đôi khi, chính mình cũng trải nghiệm quá trình chai sạn ấy. Cuốn sách này cũng là một nỗ lực cá nhân để chống lại sự chai sạn đó. Không phải bằng những lời kêu gọi đạo đức cao vời, mà bằng việc nhìn thẳng vào những điều thường bị bỏ qua: sự xấu hổ của người bệnh, nỗi cô đơn của người đàn ông, áp lực vô hình lên người phụ nữ vô sinh, sự im lặng của điều dưỡng, và cả sự mệt mỏi âm thầm của bác sĩ. Khi những điều ấy được gọi tên, chúng không còn hoàn toàn chi phối ta trong vô thức. Nhân sinh quan mà tôi muốn chia sẻ trong cuốn sách này có thể được tóm lại bằng một niềm tin giản dị: con người không bao giờ chỉ là cơ thể, và bác sĩ không bao giờ chỉ là kỹ thuật viên. Mỗi cuộc gặp gỡ lâm sàng là một điểm giao giữa hai đời sống; một đang mong manh vì bệnh tật, và một đang chịu sức nặng của trách nhiệm chữa bệnh. Cách chúng ta bước vào điểm giao ấy sẽ quyết định liệu y học trở thành nguồn chữa lành hay thêm một tầng tổn thương.